Fransa, Cezayir Bağımsızlık Savaşı sırasında işkenceye yol açan bir sistemi teşvik ettiğini kabul etti. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Fransız askerlerinin gözaltında öldürdüğü komünist matematikçi Maurice Audinin eşini ziyaret ederken, kaybedilenlerle ilgili arşivlerin de açılacağını duyurdu.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macronun ofisinden yapılan açıklamada, Macronun Cezayirin bağımsızlığını savunan bir komünist olan ve 1957de kaybedilen matematikçi Maurice Audinin Cezayirin hala Fransanın parçası olduğu dönemde teşvik edilen sistemden kaynaklanan işkence altında öldüğünü kabul edeceği duyuruldu.
KAYBEDİLENLERİN KAYDININ YER ALDIĞI ARŞİVLER AÇILACAK
Macronun ayrıca kaybedilen Cezayirli ve Fransız asker ve sivillerle ilgili arşivleri açacağını duyuracağı açıklandı.
Macron bugün Audinin karısı Josette Audinin Parise bağlı Bagnoletdeki evini ziyaret etti. Audin gazetecilere yaptığı açıklamada Bugünün geleceğini asla düşünmezdim dedi.
Fransız tarihçi Sylvie Thenault da devletin Audinin ölümünün bir sistem sonucu olduğunu kabulünün, işlenen suçun daha geniş şekilde tanındığı anlamına geldiğini işaret etti.
AUDİNİN FRANSIZ ASKERLERCE ÖLDÜRÜLDÜĞÜ HOLLANDE DÖNEMİNDE İTİRAF EDİLMİŞTİ
O dönem Cezayir Üniversitesinde doçent olan Maurice Audin, Fransız askerlerince Cezayirli savaşçılara yardım ettiği gerekçesiyle evinden alındığında 25 yaşındaydı. 3 çocuk babası Audin başkent Cezayirdeki bir villada işkenceye uğramıştı. Eşi Josetteye 10 gün sonra kocasının bir başka cezaevine nakladildiği sırada kaçtığı söylenmişti.
2014e kadar resmi anlatı bu şekilde kalmış ancak Macronun halefi François Hollande Audinin gözaltında öldürüldüğünü kabul etmişti.
1954-1962 arasındaki savaşta Fransa kuvvetleri, 130 yıl boyunca sömürgesi yaptığı Cezayirdeki özgürlük savaşçılarına karşı savaşmış, Cezayirli tarihçilere göre bağımsızlık savaşında 1.5 milyon Cezayirli ölmüştü. Fransız tarihçilere göre ise savaşta iki taraftan 400.000 kişi hayatını kaybetti.
Fransa devleti hiçbir zaman savaş sırasında askerlerinin rutin olarak işkence kullanıdığını kabul etmemişti. Savaş sırasında Fransız hükümeti işkence iddialarına yer veren gazeteleri, kitapları ve fimleri sansürlemiş, savaşın ardından askerlerin işlediği suçlar Fransız toplumu için bir tabu olmayı sürdürmüştü. Bağımsızlık savaşçıları da esirlere kötü muamele ile suçlanmıştı.
GEÇMİŞLE YÜZLEŞMEK
Savaş sonrası doğan ilk Fransa Cumhurbaşkanı olan Macron geçen sene seçin kampanyası sırasında Fransanın Cezayiri sömürgeleştirmesini insanlığa karşı suç diye niteleyerek tartışmaları alevlendirmişti.
Ancak Macron daha sonra sözlerinden geri adım atmış ve Fransanın sömürgeci geçmişinden ne ret ne de pişmanlık duyulması gerektiğini söyleyerek Geçmişin tutsağı olamayız ifadelerini kullanmıştı.
