Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkan Yardımcısı Osman Cevdet Akçay, görev süresinin dolmasına iki hafta kala gazetecilerin sorularını yanıtladı.
“Eğer Müdahale Etmeseydik Enflasyonun Yüzde 200 Olması İşten Bile Değildi”
Akçay, enflasyondaki gerilemenin yüzeysel değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. TCMB’de başkan yardımcısı olarak göreve geldiği dönemde enflasyonun yaklaşık yüzde 48 seviyesinde olduğunu hatırlatan Akçay, bugün gelinen yüzde 31 seviyesinin tek başına “başarı” olarak yorumlanmamasının eksik bir bakış olduğunu ifade etti.
Enflasyondaki düşüşün doğru analiz edilebilmesi için “counterfactual analysis” yaklaşımına dikkat çeken Akçay, yani “Biz bu politikaları uygulamasaydık ne olurdu?” sorusunun sorulması gerektiğini vurguladı. Bu çerçevede, mevcut adımlar atılmasaydı enflasyonun çok daha yüksek seviyelere, hatta yüzde 150-200 bandına ulaşabileceğini dile getirdi. Akçay, o dönemde ekonomideki risklerin oldukça yüksek olduğuna işaret ederek, alınan kararların yalnızca gerçekleşen sonuçlarla değil, önlenen olası senaryolar üzerinden de değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Prof. Dr. Akçay, Orta Doğu’daki krizin ekonomik yansımalarından Merkez Bankası’nın iletişim stratejisine, altın satışlarından küresel piyasalardaki belirsizliğe kadar birçok konuda kritik açıklamalarda bulundu.
Son dönemde artan jeopolitik risklere karşı Merkez Bankası’nın teyakkuzda olduğunu vurgulayan Akçay’ın değerlendirmelerinden öne çıkan başlıklar şu şekilde oldu:
“YETERLİ GÖRMEZSEK GEREKENİ YAPARIZ”
Orta Doğu’da yaşanan krizin etkilerine karşı Merkez Bankası’nın erken davrandığını ifade eden Akçay, alınan proaktif adımların çok yerinde olduğunu belirtti. Süreci günlük bazda takip ettiklerini vurgulayan Akçay, “Ondan sonra aldığımız adımların yeterli olup olmadığına günlük bazda bakıyoruz. Yeterli görmezsek eğer zaten gerekeni yapacağız, yapmaya mecburuz,” dedi.
“MEVCUT ŞOK TEMELLERİ ETKİLEYEBİLİR, DAHA RİSKLİ GÖRÜYORUM”
Mevcut krizi geçmiş dönemlerdeki döviz şoklarıyla kıyaslayan Akçay, 2024 seçimleri öncesinde Türk Lirası’na yönelik spekülatif atakları (“TL şortlama”) ve geçen yılki siyasi krizi hatırlattı. TCMB’nin bu tür dışsal ve spekülatif şoklara karşı doğru reaksiyon verdiğini ve “kötü niyetli pozisyon alanların ellerinin yandığını” belirten Akçay, mevcut Orta Doğu krizine ise farklı bir parantez açtı:
“Bu tür dışsal şoklara karşı her zaman silahımız var. Ancak bir farkı var; sizin ‘fundamental’larınızı (ekonomik temellerinizi) da etkileyen bir kriz haline gelme ihtimali daha yüksek bu şokun. Dolayısıyla ben bu durumu biraz daha riskli görüyorum.”
FED VE KÜRESEL PİYASALAR: “HERKESİN KAFASI KARIŞIK”
Küresel piyasalardaki belirsizliğe değinirken ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell’ın son açıklamalarına atıfta bulunan Akçay, dünyada da öngörülebilirliğin düştüğüne dikkat çekti. Akçay, “Bugün Powell’ın demeçlerine baktım, herkesin kafası karışık. 3500 marin (ABD askeri) gitti, ayak basacaklar mı, basmayacaklar mı… Bunların hepsi çok karışık şeyler,” diyerek küresel karar alıcıların da zor bir süreçten geçtiğini ifade etti.
“MERKEZ BANKASI PİYASADAN DAHA İYİMSER OLMAMALI”
TCMB’nin iletişim stratejisine yönelik çarpıcı bir değerlendirme yapan Akçay, kriz dönemlerinde Merkez Bankası’nın duruşunun nasıl olması gerektiğine dair şu ifadeleri kullandı:
“İletişim kısmı çok önemli. Merkez Bankası’nın bunu çok kuvvetli ve iyi yapması lazım. Ne kadar zor bir süreç olduğunu daha temiz anlatsaydık daha çok işimize yarayabilirdi. Merkez Bankası bence kendini daha sert ve iyi anlatmayı denese daha iyi olabilir. Piyasadan daha iyimser olmaya kalkmamak lazım Merkez Bankası olarak. Piyasayı hep siz o tarafa çeken bir entite (kurum) olduğunuz için takılmamanız lazım.”
ALTIN SATIŞLARI VE SWAP ADIMLARI
Son günlerde piyasalarda çokça konuşulan TCMB’nin altın satışları ve olası swap adımlarına yönelik soruları da yanıtlayan Akçay, Merkez Bankası’nın elindeki araç çeşitliliğine dikkat çekti.
Akçay, olaylara “paket” olarak bakılması gerektiğini belirterek, “Swaplara başladım ben dediğinizde tek başına bir anlam ifade etmez. Ters bile tepebilir. Ancak aynı hareketi başka bir kombinasyonla yaptığınızda çok yerinde bir hareket olur. Tüm mesele Merkez Bankası’nın elindeki araçları doğru iletişimle ve koordineli kullanmasıdır” şeklinde konuştu.
