Mahfi Eğilmez / BBC Türkçe
Dünya Üniversiteleri Sıralama Merkezi (The Center for World University Ranking - CWUR) adlı bir kuruluş var. Merkezi Birleşik Arap Emirliklerinde bulunan bu kuruluş, hükümetlere ve üniversitelere, eğitimin ve bilimsel araştırmaların geliştirilmesi konularında danışmanlık yapıyor.
CWUR, 2012den bu yana her yıl dünya üniversitelerini belirli bazı kriterler kullanarak sıralamaya tabi tutuyor.
2012de en başarılı 100 üniversiteyi belirleyip sıralamaya tabi tutarak bu işe başlayan kuruluş, 2014den itibaren sıralamayı ilk 1.000 üniversitenin belirlenmesi şeklinde genişletti.
CWUR, dünyadaki ilk 1.000 üniversiteyi toplam 8.000 üniversiteyi inceleyerek belirliyor.
CWUR üniversitelerin başarı sıralamasını değerlendirirken 7 farklı kriteri inceliyor (ilk 6 kriterin toplam puanlamadaki ağırlığı yüzde 15er, son kriterin ağırlığı yüzde 10):
Eğitimin kalitesi: Uluslararası ödül ya da madalya kazanmış mezunların sayısının üniversitenin mezun sayısına oranı.Mezunların İstihdam Edilmesi: Dünyadaki önemli firmaların CEO pozisyonlarında bulunan üniversite mezunlarının toplam mezun sayısına oranı.Öğretim Kadrosunun Kalitesi: Üniversite öğretim üyelerinden uluslararası ödül ya da madalya kazanmış olanların sayısı.Araştırma Sayısı: Araştırma yazılarının sayfa sayısı toplamı.Araştırmaların Kalitesi: Önde gelen bilimsel dergilerde yayınlanan makalelerin sayısı.Etki: Yüksek derecede etkili dergilerde yayınlanan makale sayısı.Referans Sayısı: Üniversite öğretim üyelerinin atıf yapılan makale sayısı.
2018 Yılı Sonuçları
2018 yılında dünyadaki en başarılı ilk on üniversiteyi 2014deki yerleriyle kıyaslayarak bir tabloda gösterelim:
2014den bu yana ilk ona başka bir ülkenin üniversitesi giremiyor. İlk ondaki tek değişiklik 2014de 12nci sırada olan California Teknoloji Enstitüsünün 9uncu sıraya yükselmesi olmuş.
Buna karşılık 2014de 10uncu sırada yer alan Yale Üniversitesi (ABD) 11inci sıraya gerilemiş.
İlk 1.000 üniversite arasında ABDden 214, Çinden 107, İngiltereden 62, Fransadan 58, Japonyadan 56, Almanyadan 54, İtalyadan 45, İspanyadan 38, Güney Koreden 35, Kanadadan 28, Brezilyadan 20, Hindistandan 17, Hollandadan 13, Türkiyeden 13, İrandan 12, Polonyadan 10, Belçikadan 8, İsrailden 7, Güney Afrikadan 6 üniversite var.
Ekonomi, İşletme, Finans ve Siyaset Biliminde İlk 10 Üniversite
2017 yılı itibariyle ekonomi, işletme, finans ve siyaset bilimi eğitimi açısından ilk ona giren üniversiteler şöyle sıralanıyor:
Bu dallarda ABD üniversitelerinin büyük üstünlüğü olduğu görülüyor. İlk 10 üniversite sıralamasında ekonomi alanında İngiltereden LSE (London School of Economics), işletme alanında Hollandadan Erasmus Üniversitesi, finans alanında da Hollandadan Tilburg Üniversitesi ilk onda kendisine yer bulabiliyor.
Siyaset biliminde İngilizler oldukça iyi bir yerde bulunuyorlar. İlk 10 üniversite içinde ABDden 7 üniversitenin yanında İngiltereden üç üniversite yer alıyor.
Türk üniversitelerinin durumu
Dünya üniversiteleri sıralamasında ilk 1.000 üniversite arasında Türkiyeden 13 üniversite yer alıyor. 2014 yılında ilk 1.000 üniversite arasında Türkiyeden 10 üniversite yer alıyordu.
2018 yılı itibariyle ilk 500 üniversite arasında hiçbir Türk üniversitesi bulunmuyor.
ODTÜ, 2014de 396ncı sırada yer alarak ilk 500 üniversite içine girebilmiş tek kurum iken 2018 yılında 200 sıra gerileyerek 596ncı sıraya düşmüş görünüyor.
Genel olarak bakıldığında 2014 yılına göre 2018 yılında ilk 1.000 üniversite arasına giren Türk üniversitelerinin sayısındaki artış ve sıra yükselişleri olumlu bir gelişmeye işaret etse de bunun yeterli olamayacağı çok açık.
Listede dikkati çeken bir başka konu da vakıf üniversitelerinin durumu.
Türk üniversiteleri arasında vakıf üniversitesi olarak sadece Bilkent Üniversitesi ilk 1.000 üniversite arasında yer alıyor.
2014den 2018e sırasını yükseltmeyi da başarmış bulunuyor.
Sorun Nerede?
Türk üniversitelerinin üst sıralarda yer alamamasının altında yatan birçok neden var. Bunların önemli bir bölümü yapısal nedenler.
Bunlar arasında düşünce ve ifade özgürlüğü sorunu, üniversitelerin YÖK aracılığıyla tek elden yönlendirilmesi, bilimsel ve finansal özerkliğin bulunmaması en önde gelenler.
Bu eksiklikler üniversitenin bilimsel üretim yapmasının önündeki engelleri oluşturuyor.
Sorunların bir bölümü toplumun üniversiteden beklentilerinin üniversitenin görevinden farklı olmasından kaynaklanıyor.
Toplum, üniversiteye giren öğrencilere çoğu aslında meslek okullarında öğretilebilecek bilgilerin verilmesini talep ediyor.
YAZININ TAMAMI İÇİN TIKLAYINIZ
