ABD’nin, İran savaşı için destek vermeyen Avrupa ülkelerini Ukrayna’ya yapılacak askeri yardımları teslim etmemekle tehdit etmesi, Avrupa başkentlerinde endişeye, transatlantik ilişkilerde de yeni bir gerilime yol açtı.
Amerikan basınında, Trump yönetiminin Avrupalılar tarafından parası ödenen ve Ukrayna’ya teslim edilmesi öngörülen silahları, İran savaşı nedeniyle Ortadoğu’ya yönlendireceği iddiası yer alıyor.
Avrupa başkentlerinde soğuk duş etkisi yaratan bu iddia, Fransa’nın Cemay-la-Ville köyünde düzenlenen G7 Dışişleri Bakanları Toplantısı’na da damgasını vurdu.
Wadephul: Hiçbir taviz verilmemeli
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, İran savaşı nedeniyle Ukrayna’ya desteğin giderek azaldığını belirtirken, “Ukrayna’nın savunma yetkinliği söz konusu olduğunda hiçbir taviz verilmemeli” dedi.
Ukrayna’ya azalan askeri yardımların, “Kremlin lideri Vladimir Putin’in elini güçlendireceğini” söyleyen Wadephul, “Putin, Ortadoğu’da tırmanan gerilimin, dikkatlerimizi Ukrayna’da işlediği suçlardan uzaklaştıracağını umuyor. Bu hesabı tutmamalı” diye konuştu.
“İki savaşın (Ukrayna ve İran) ne kadar yakından bağlantılı olduğunu çok açık bir şekilde görebiliyoruz. Rusya, potansiyel hedefler hakkında bilgi vererek İran’ı açıkça destekliyor” sözlerine vurgu yapan Alman bakan, ABD’ye işaret ederek “Bu bizim daha da yakın iş birliği yapmamızı gerektiriyor” görüşünü savundu.
Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da dün benzer bir açıklama yapmış, Rusya’nın Ortadoğu’da “Amerikalıları öldürmek” için İran’a istihbarat sağladığını, insansız hava araçları tedarik ettiğini söylemişti.
Avrupa, Donald Trump’ın başkan seçilmesinden bu yana, ABD’nin ani bir kararla Ukrayna’dan tamamen çekilmesinden endişe ediyor.
Ancak ABD’nin Rusya ile Ukrayna müzakerelerinde Avrupa’yı baypas etmesinden sonra yaşanan Grönland krizi ve son olarak İran savaşı konusunda tırmanan gerilim, transatlantik ilişkilerde uçurumu giderek derinleştiriyor.
Wadephul ile Rubio görüştü
Bugün Wadephul, G7 Dışişleri Bakanları toplantısının son gününe katılan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile ilişkilerdeki tansiyonu düşürmek hedefiyle ikili bir görüşme gerçekleştirdi.
Gazetecilerin Rubio ile görüşmesinin nasıl geçtiği sorusunu yanıtlayan Wadephul, “Çalışma atmosferinde geçti. Ciddi geçti, çünkü durum ciddi” diyerek şunları kaydetti:
“Ukrayna ve İran’da şu anda iki savaşın olması elbette ekonomimiz, toplumlarımız ve doğal olarak da dayanışmamız üzerinde otomatik olarak bir baskı oluşturuyor.”
Bakan Wadephul’un Rubio ile görüşmesinde, Ukrayna ve İran savaşlarına ilişkin derin görüş ayrılıkları nedeniyle transatlantik ilişkilerde tırmanan tansiyonu düşürmeye çalıştığı, Ukrayna’ya desteğin sürdürülmesinin önemine de vurgu yaptığı belirtildi.
Rubio ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu açıklamayı yapmakla yetindi:
“Bugün G7 Zirvesi’nde Başkan Trump’ın Rusya-Ukrayna savaşına en kısa sürede ateşkes ve müzakere yoluyla çözüm bulma konusundaki kararlılığını yineledim.”
Trump Avrupa’yı Ukrayna ile mi cezalandıracak?
ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşı için askeri yardım taleplerini geri çeviren Avrupalı müttefiklerine kızgın. Yaklaşık bir hafta önce Trump, Avrupalı NATO müttefiklerini “Korkaklar! Bunu unutmayacağız!” sözleriyle hedef almıştı.
Siyasi analistler, Trump yönetiminin, Avrupalılar tarafından finanse edilen ABD yapımı silahları Ukrayna’ya teslim etmeyerek, İran savaşına destek vermeyen NATO müttefiklerini cezalandırmak istediği yorumlarını yapıyor.
Bazı uzmanlar ise ABD ve İsrail’in İran’a saldırarak başlattığı savaşın sona ermesinin zor göründüğüne, silah, füze ve mühimmat gibi stokların azalmakta olduğuna işaret ederek ABD’nin Ukrayna için planlanan askeri desteği bu nedenle Ortadoğu’ya kaydırmak isteyebileceğini belirtiyor.
Ukrayna savaşına son vermek için aylardır Ukrayna’yı Rusya lehine toprak tavizine zorlayan, Kremlin ile ikili diyaloğunu geliştiren Washington’un son olarak İran savaşı kaynaklı enerji krizini hafifletmek adına Rus ham petrolüne uyguladığı yaptırımları geçici olarak hafifletmesi Avrupa başkentlerini endişelendiriyor.
Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada İran savaşı ile ilgili olarak “Bu bizim savaşımız değil” açıklamasını yapan Almanya’yı eleştirerek, “Ukrayna savaşı da bizim savaşımız değil, biz yardım ettik” dedi.
Dışişleri Bakanı Marco Rubio da G7 toplantısı öncesinde yaptığı açıklamada, yardım taleplerini geri çeviren Avrupalı müttefiklerinden duydukları hayal kırıklığını dile getirirken bunun sonuçları olacağını ifade etti.
Bazı Avrupalı liderlerin, İran savaşı için “Bu savaş Avrupa’nın savaşı değil” dediğine işaret eden Rubio, “Öyleyse Ukrayna Amerika’nın savaşı değil ve buna rağmen biz bu mücadeleye dünyadaki hiçbir ülkenin yapmadığı kadar çok destek verdik” dedi.
Rubio, “Dolayısıyla Başkan Trump, ilerleyen süreçte bunu dikkate alacak ve değerlendirecektir” diye konuştu.
