ABD Başkanı Donald Trump, hükümet karşıtı protestoların güç kullanılarak bastırıldığı İran’a karşı harekete geçip geçmemeyi değerlendiriyor.
Donald Trump, 14 Ocak’taki Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, “İran’daki infazların durduğunun ve protestocuların idam edileceğine dair bir plan olmadığının” kendilerine bildirildiğini söyledi.
Trump, bir gazetecinin sorusu üzerine, bunları söyleyenin “diğer taraftaki çok önemli kaynaklar” olduğunu, haberlerin doğru olmasını umduğunu belirtti.
ABD Başkanı’na İran’a askeri harekat seçeneğinin hala masada olup olmadığı soruldu.
Donald Trump’ın yanıtı, “İzleyeceğiz ve sürecin ne olduğunu göreceğiz” oldu.
Trump hafta başında, protestocuların idam edilmeleri halinde ABD’nin İran’a karşı “çok güçlü adımlar” atacağı uyarısında bulunmuş, İran ise ABD’nin saldırması halinde misillemede bulunacağını açıklamıştı.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi: ‘İdam söz konusu değil’
Amerikan Fox News Televizyonu’na konuşan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Trump’ı “Geçen yıl Haziran ayında yaptığınız hatayı tekrarlamayın” diyerek uyardı.
Abbas Arakçi, “Biliyorsunuz, başarısız bir deneyimi tekrarlarsanız, aynı sonucu alırsınız” dedi.
Arakçi ayrıca İran’da 26 yaşındaki bir kişinin idam cezasına çarptırıldığı haberlerine de değinerek, “idamın söz konusu olmadığını”, “bugün ya da yarın idam olmayacağını” söyledi.
ABD ve İngiltere, Katar’da personel sayısını azaltıyor
Trump’ın kararı beklenirken, ABD ve İngiltere, Katar’daki El-Udeyd Hava Üssü’nde askeri personel sayısını azaltıyor.
BBC’nin ABD’deki yayın ortağı CBS’e konuşan Amerikalı yetkililer, üsteki personelin kısmen çekilme kararının “ihtiyati bir tedbir” olduğunu söyledi. BBC, İngiltere’nin de üsteki askeri personelinin bir kısmını çektiğini doğruladı.
Katar hükümetinden yapılan açıklamada, ABD’nin aldığı bildirilen önlemlerin “mevcut bölgesel gerginliklere yanıt niteliğinde” olduğu belirtildi.
İngiltere’de bir hükümet sözcüsü, Dışişleri Bakanlığı’nın Tahran’daki İngiliz Büyükelçiliği’ni de geçici olarak kapattığını ve artık uzaktan faaliyet göstereceğini söyledi.
Doha’daki ABD Büyükelçiliği, personeline, daha dikkatli olmalarını ve El-Udeyd Hava Üssü’ne zorunlu olmayan seyahatleri sınırlandırmalarını tavsiye etti.
İran hava sahasını 5 saatliğine kapattı
ABD Federal Havacılık İdaresi’nin internet sitesine göre İran, yerel saatle 02:45’ten (TSİ 01:15) itibaren hava sahasını neredeyse tüm uçuşlara kapattı.
Reuters haber ajansına göre, bu karar başta iki saatlik bir süre için alındı daha sonra uzatıldı.
Yerel saatle 07:45’ten (TSİ 06:15) itibaren hava sahası yeniden açıldı.
Aralarında Air India ve Lufthansa’nın da bulunduğu çok sayıda havayolu şirketi, olarak İran çevresindeki uçuşlarını yeniden yönlendireceklerini açıkladı.
Air India, bölgeden geçen uçuşların yeniden yönlendirilmesi nedeniyle yolcuların gecikmeler veya iptaller yaşayabileceği uyarısında bulundu. Lufthansa, uçaklarının “bir sonraki duyuruya kadar” İran ve Irak hava sahasına girmeyeceğini teyit eden bir açıklama yayımladı.
Hak örgütlerine göre, İran’da hükümet karşıtı protestolarda 2 bin 400’den fazla gösterici öldürüldü.
Katar hükümeti “kritik altyapı ve askeri tesislerin korunmasıyla ilgili eylemler de dahil olmak üzere, ülkedeki herkesin güvenlik ve emniyetini birinci öncelik olarak korumak için gerekli tüm tedbirleri uygulamaya” devam edeceğini açıkladı.
İngiltere Savunma Bakanlığı sözcüsü, asker personelin “operasyonel güvenlik nedeniyle” geri çekildiği yönündeki haberler hakkında yorum yapmadı.
El-Udeyd, ABD’nin Ortadoğu’daki en büyük askeri üssü. Yaklaşık 10 bin personelin bulunduğu üsten kaç kişinin ayrılacağı henüz belli değil.
İtalya ve Polonya’dan vatandaşlarına çağrı: ‘İran’ı terk edin’
Tahran’daki İngiliz Büyükelçiliğinin geçici olarak kapatılmasının ardından, ABD’nin Suudi Arabistan Misyonu da askeri personeline ve ülkedeki Amerikan vatandaşlarına “daha dikkatli olmalarını ve bölgedeki askeri tesislere zorunlu olmayan seyahatleri sınırlandırmalarını” tavsiye etti.
İtalya ve Polonya, İran’daki vatandaşlarına, ülkeyi terk etme çağrısı yaptı.
Almanya da “artan çatışmalar ve havacılık karşıtı silahlardan” kaynaklanabilecek potansiyel riskleri gerekçe göstererek, hava yolu şirketlerine Tahran’a uçuş yapmamalarını tavsiye eden bir duyuru yayımladı.
İran hükümeti ABD’yi, “askeri müdahale için bahane üretmeye çalışmakla” suçluyor.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD’nin ülkesine saldırması halinde hem İsrail hem de ABD’nin bölgedeki askeri ve nakliye merkezlerinin meşru hedef haline geleceği uyarısında bulundu.
İran’daki son protestolar, Aralık ayı sonunda para birimi riyalin çöküşünün ardından başladı.
Ekonomik talepler hızla artarak siyasi değişim taleplerine evrildi ve İran’da 1979’daki İslam Devrimi’nden bu yana rejime yönelik en ciddi meydan okumalardan birine dönüştü.
‘2 bin 400’den fazla protestocu öldürüldü’
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), internet kesintisine rağmen şu ana kadar 2 bin 403 protestocunun ve 12 çocuğun öldürüldüğünü doğruladığını açıkladı.
HRANA, yaklaşık 18 bin 500 protestocunun da tutuklandığını bildirdi.
Uluslararası Af Örgütü, “doğrulanmış videolar ve İran’daki görgü tanıklarından alınan güvenilir bilgilere” dayanarak ülkede “eşi benzeri görülmemiş ölçekte kitlesel hukuk dışı cinayetler işlendiğini” söyledi.
Örgüt, Birleşmiş Milletler’e üye ülkelere, güvenlik güçlerinin protestolarda “suç işlediğinin” tespit edildiği bir karar alma çağrısı yaptı.
